JE GROEIT ER VANZELF IN...
Over een te grote marinebroek, de herkomst en betekenis van het woord discipline en wat maakt dat discipline juist een uiting is van zelfzorg.
Toen ik bij de marine ging, dacht ik: in zo'n omgeving blijf ik vanzelf fit en sterk. Defensie, dat zit er toch gewoon in, daar wordt toch iedere dag getraind?
Tot ik mijn uniform mocht komen passen. Ik kreeg een broek mee die me veel te groot was. "Geeft niks," zei de kledinguitgeefster. "Daar groei je aan boord vanzelf wel in."
Met andere woorden: aan boord van een marineschip word je vanzelf 'groter'. Slik.
WTF. De angst bekroop me dat het leven aan boord moeilijker zou worden dan ik dacht.
Maar...op dat moment viel er ook iets op zijn plek. Iets dat mijn leven lang bij me zou blijven.
De omgeving ging het niet voor me doen. Niet de marine, niet het schip. Als ik fit en sterk wilde blijven, was ik de enige die daarvoor verantwoordelijk was. En ik besloot: ik ga mijn discipline inzetten om ervoor te zorgen dat die broek te groot blijft. Voor altijd.
Dat moment in het kledingmag is voor mij de kern geworden van hoe ik naar discipline kijk. Maar om dat uit te leggen, gaan we eerst terug naar het woord zelf.
Discipline betekent: leren
Discipline komt blijkbaar van het Latijnse disciplina: onderricht, leer, kennis. Dat woord komt weer van discipulus, de leerling, en van het werkwoord discere: leren.
Hetzelfde woord zit in discipel: iemand die leert van een meester en volgt omdat hij dat zelf graag wil, niet omdat het van iemand moet.
Discipline betekent dus oorspronkelijk niet straffen, niet dwingen en ook niet afzien. Het betekent: leerling zijn. Leergierig naar kennis.
Hm.
Vandaar mijn interesse in de wekelijkse lessen van 'praktische filosofie'. Maar dat is iets voor een andere keer. Terug naar het woord discipline, want daar is toch wel iets bijzonders mee.
Als ik in mijn lezingen of trainingen het woord discipline noem, zie ik mensen soms een beetje in elkaar duiken. Alsof ze al op hun kop krijgen. Dat is niet zo gek, want er hangt een flinke lading aan dat woord:
Het klooster. In de middeleeuwen was "een discipline" ook de naam van de geselkoord waarmee monniken zichzelf kastijdden. Jezelf pijn doen om beter te worden: dat idee zit diep.
Het leger. Discipline als drill, bevelen opvolgen, gehoorzamen.
School en opvoeding. "Iemand disciplineren" ging over straffen. Strafwerk, de gang op.
Werk. Disciplinaire maatregelen en tuchtrecht:
De nieuwe rage. Om vijf uur op, no excuses, "discipline is doen als je geen zin hebt". Hardheid als ideaal.
En daar hoort nog iets bij, iets wat ik zelf ook dacht: dat discipline vanzelf uit je omgeving komt. Dat een strenge setting, een coach of een organisatie als defensie het wel voor je regelt. Mijn marinebroek liet zien dat dat niet zo is. Zelfs daar geldt: als jij het niet doet, gebeurt het niet. En groei je inderdaad vanzelf in je te grote broek. Zag ik.
Wat doet die lading nou met mensen? Discipline kan gaan voelen als vechten tegen jezelf. Het wordt alles of niets: één dag gemist en je denkt "zie je wel, ik heb geen discipline". Er komt schuld en schaamte bij. En dus stel je het uit, want wie wil er nou elke dag gestraft worden?
De meeste mensen hebben niet te weinig discipline. Ze hebben een discipline die hen pijn doet. En daar loop je van weg. Logisch.
Als je die lading weghaalt en teruggaat naar de werkelijke betekenis, dan verandert er iets wezenlijks. Discipline is dan: leerling zijn van je eigen leven. En dat betekent ook dat je je eigen leraar bent.
Denk eens aan de beste leraar of trainer die je ooit hebt gehad. Waarschijnlijk was dat niet de strengste, maar degene die in je geloofde, duidelijk was en je liet oefenen.
Een goede leraar straft namelijk niet bij elke fout, want fouten horen bij het leren.
Een misser vraagt dan niet om een strafpreek, maar om de vraag: wat leer ik hiervan?
Discipline als houvast
Structuur neemt beslissingen en twijfels weg. Je hoeft niet elke ochtend opnieuw met jezelf te onderhandelen. Een vast ritme geeft rust in je hoofd: minder ruis, meer ruimte. En juist als het leven onrustig is, is een kleine vaste gewoonte iets om je aan vast te houden. Geen kooi, maar een leuning. Een goede fundering waar je op kunt bouwen.
Discipline als zelfliefde
Kijk eens naar hoe je voor een kind zorgt: op tijd naar bed, goed eten, naar buiten. Dat doe je niet uit straf, maar omdat je van dat kind houdt.
Zo was het voor mij ook met die marinebroek. Door hard te werken en afspraken met mezelf na te komen bleef die broek te groot.
Gelukkig.
Het was puur zorgen voor mezelf. En elke keer dat je een afspraak met jezelf nakomt, bouw je letterlijk zelf-vertrouwen: je leert dat je op jezelf kunt rekenen.
De omgeving doet het niet voor je
De kledinguitgeefster had in zekere zin gelijk: als je niks doet, groei je vanzelf in die broek. Dat geldt aan boord van een marineschip, maar net zo goed op kantoor, thuis of in elke andere omgeving. Niemand gaat het voor je regelen. Niet je werkgever, niet je coach, niet je omgeving.
Dat klinkt misschien zwaar, maar ik vind het juist bevrijdend. Want als het van jou is, hoeft niemand je te dwingen. Dan is discipline geen drill, maar iets wat je jezelf geeft. Eenvoudig. Echt.
Mijn vraag aan jou is dan ook: wat voor leraar ben jij voor jezelf?
Welke kleine afspraak ga jij deze week met jezelf maken en ook nakomen?
Niet om iets te bewijzen, aan jezelf of aan anderen, maar om aan jezelf te laten zien dat je op jezelf kunt rekenen.
Discipline als zelfzorg. Dat is waar ik voor sta.
Wil je dat ik hierover kom spreken bij jouw organisatie of evenement? Stuur een bericht!
Meer lezen over mijn leven bij de marine, de politie, of als moeder en ondernemer? Lees of luister dan mijn boek 'Met Open Vizier' of mijn podcast 'Zonder Jas'.
Succes enneh, laat me gerust weten hoe het ervoor staat met jouw discipline...
;-)